Nơi thiết kế những chùm hoa lửa biển đông.
Viện nghiên cứu khoa học và thiết kế dầu - khí biển (gọi tắt là Viện), thành viên của Xí nghiệp liên doanh dầu khí Vietsovpetro (VSP) được thành lập theo Quyết định của Hội đồng Xí nghiệp liên doanh, kỳ họp thứ VI ngày 26/10/1985. Viện đã vinh dự được nhà nước tặng Huân chương lao động hạng 3; là đơn vị tổ chức nghiên cứu khoa học và thiết kế các dự án trực tiếp phục vụ cho kế hoạch sản xuất, kinh doanh ngắn hạn và trung hạn của VSP. Viện thực hiện các nghiên cứu và đưa ra cơ sở khoa học về mặt kỹ thuật - công nghệ và kinh tế cho công tác tìm kiếm thăm dò, khoan, khai thác, xây dựng, vận hành các công trình dầu khí; soạn thảo, cung cấp cho VSP các giải pháp công nghệ - kỹ thuật, các hồ sơ thiết kế - dự toán ở tất cả các giai đoạn xây dựng, cải hoán và sửa chữa các công trình của VSP và thực hiện giám sát tác quyền trong quá trình xây dựng, sửa chữa công trình.
Những chặng đường phát triển
Tiền thân của Viện nghiên cứu khoa học và thiết kế dầu - khí biển là Xưởng nghiên cứu khoa học và tìm kiếm thăm dò dầu khí, hình thành năm 1982 với biên chế nhỏ, gọn - gồm chủ yếu là các chuyên gia trong lĩnh vực địa chất, địa vật lý. Giai đoạn này, nhiệm vụ chính của VSP là tìm kiếm thăm dò các cấu tạo triển vọng để phát hiện các mỏ dầu có trữ lượng công nghiệp.ỏTong giai đoạn này, các công tác chính của Viện là thực hiện các khảo sát địa chấn thềm lục địa Nam Việt Nam (chủ yếu trong vùng trũng Cửu Long), nghiên cứu, phân tích, xử lý số liệu địa chất và thiết kế, biện luận vị trí các giếng tìm kiếm thăm dò trên thềm lục địa miền Nam Việt Nam.
Thành công trong việc phát hiện cấu tạo Bạch Hổ, và sau đó là phát hiện dòng dầu công nghiệp trong các giếng khoan tìm kiếm, cho thấy triển vọng phát triển mỏ và sự cần thiết hình thành một đơn vị nghiên cứu và thiết kế đủ khả năng thực hiện các dự án liên quan tới phát triển mỏ.
Viện được tổ chức thành 2 khối riêng biệt: khối khoa học và khối thiết kế. Mỏ Bạch Hổ được đưa vào hoạt động năm 1986, khai thác dầu từ tầng sản phẩm Mioxen dưới. Tiếp theo dầu trong móng granit của mỏ Bạch Hổ được phát hiện và đối tượng đưa vào khai thác thử vào cuối năm 1988. Trong giai đoạn này Viện thực hiện các dự án thiết kế khai thác và xây dựng mỏ đầu tiên với sự trợ giúp hoặc cố vấn của các Viện nghiên cứu khoa học hàng đầu và có nhiều kinh nghiệm của Liên Xô, cụ thể là Viện nghiên cứu khoa học và thiết kế dầu khí biển thành phố Ô-kha, Xa-kha-lin, Viện dầu Liên Bang Xô Viết (VNINEFT).
Tháng 7.1989, tài liệu đầu tiên do Viện soạn thảo là “Công trình tính toán, đánh giá kinh tế kỹ thuật xây dựng vòm Nam mỏ Bạch Hổ". Năm 1990 - "Thiết kế khai thác thử công nghiệp vỉa dầu móng vòm Trung tâm mỏ Bạch Hổ".
Giai đoạn 1990-1996 là giai đoạn hoàn thiện cơ cấu tổ chức và ứng dụng công nghệ mới. Viện đã được các Bộ chức năng của Nhà nước Việt Nam chính thức công nhận là đơn vị thiết kế chính các dự án. Các phòng ban chuyên môn của Viện đã nhanh chóng được bổ sung đội ngũ chuyên gia qua đào tạo chính quy và có kinh nghiệm, đủ năng lực ứng dụng những thành tựu mới của công nghệ thông tin. Tất cả các phòng, ban của Viện được trang bị máy tính và các phần mềm tính toán, gồm mô phỏng quá trình khai thác, lập mô hình vỉa, mô hình địa chất, xử lý số liệu địa vật lý giếng khoan. Viện tự thực hiện một loạt các thiết kế công nghệ có tính chiến lược trong phát triển khai thác ổn định các mỏ của XNLD như "Sơ đồ công nghệ khai thác và xây dựng mỏ Bạch Hổ thềm lục địa Nam Việt Nam" năm 1992, "Bổ sung Sơ đồ công nghệ khai thác và xây dựng mỏ Bạch Hổ thềm lục địa Nam Việt Nam" năm 1993.
Giai đoạn 1996-2000 - Biến đổi đột phá về chất của đội ngũ chuyên gia. Các chuyên gia khoa học và thiết kế người Việt Nam trong Viện lớn mạnh và đủ sức để đảm nhiệm các chức danh lãnh đạo và quản lý. Năm 1996 Viện trưởng người Việt Nam được bổ nhiệm, đánh dấu sự lớn mạnh của đội ngũ chuyên gia Việt nam. Một loạt vị trí lãnh đạo phòng ban chuyển giao cho các chuyên gia Việt nam. Các chuyên gia Việt Nam dần đảm nhiệm các chức danh chánh đồ án, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa học.
Giai đoạn từ 2000 tới nay - Mở rộng phạm vi hoạt động. Hoạt động sản xuất của Viện được mở rộng ra ngoài phạm vi XNLD, hướng vào các công tác dịch vụ. Các chuyên gia của Viện tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động tư vấn và thẩm định thầu trong cơ cấu của Tổng công ty. Viện tham gia đấu thầu các dự án phát triển dầu khí và trúng thầu một số các dự án như thiết kế đường ống dẫn khí Rạng Đông-Bạch Hổ, dự án đường ống PM3-Cà Mau...
Mở rộng phạm vi hoạt động.
Trong những năm gần đây, hoạt động sản xuất của Viện NCKH & TK được mở rộng ra ngoài phạm vi của XNLD Vietsovpetro, hướng vào các công tác dịch vụ kỹ thuật từ công tác thăm dò, thiết kế đến khai thác dầu khí trên biển. Các chuyên gia của Viện tham gia ngày càng nhiều vào các hoạt động tư vấn và thẩm định thầu trong cơ cấu của Tổng công ty dầu khí Việt Nam. Viện tham gia đấu thầu các dự án phát triển dầu khí và trúng thầu một số các dự án như thiết kế đường ống dẫn khí Rạng Đông-Bạch Hổ, dự án đường ống PM3-Cà Mau... Công trình “Sơ đồ công nghệ hiệu chỉnh khai thác và xây dựng mỏ Bạch Hổ-2003” do Viện thiết lập, đã được Chính phủ phê duyệt và cho phép đưa vào thực hiện.
Đến nay, Viện có 321 cán bộ công nhân viên, trong đó 73% là người Việt Nam, với lực lượng 37 tiến sĩ, 248 kỹ sư, được đào tạo chuyên ngành từ nhiều nước có kinh nghiệm trong lĩnh vực dầu khí trên thế giới, là nguồn lực quý giá không những của Vietsovpetro mà cả ngành dầu khí Việt Nam.
Thành tựu nổi bật nhất của Viện là đã hoàn thành nhiều công trình nghiên cứu, thiết kế có tầm quan trọng đặc biệt, đóng góp vào việc khám phá và phát triển khai thác loại hình mỏ dầu đặc biệt hiếm có trên thế giới trong đá móng nứt nẻ - hang hốc. Trong hơn 20 năm qua, tập thể lao động quốc tế Việt – Nga của Viện đã có rất nhiều sáng kiến – sáng chế và đề xuất khoa học có giá trị (chỉ tính riêng 10 năm gần đây, Viện có 63 sáng kiến, 3 sáng chế và 1 bản quyền tác giả). Để duy trì áp suất vỉa của thân dầu trong đá móng nứt nẻ - hang hốc, Viện đã tiến hành hàng loạt các công trình nghiên cứu, trên cơ sở đó đã đề xuất áp dụng giải pháp bơm ép nước. Giải pháp này đã giúp VSP khai thác được hơn 100 triệu tấn dầu từ móng.
Trong "Sơ đồ công nghệ tổng hợp về khai thác và quy hoạch xây dựng phát triển mỏ Bạch Hổ đến năm 2020" do các nhà chuyên gia của Viện thực hiện và hoàn thành vào các năm 1998 và năm 2003, đã xây dựng được mô hình toán học thuỷ động lực khai thác thân dầu trong đá móng với những ý tưởng sáng tạo và áp dụng công nghệ mới có ý nghĩa đột phá quan trọng nâng cao hệ số thu hồi dầu.
Các báo cáo tính trữ lượng mỏ Bạch Hổ năm 1991; 1997 và năm 2002, trong đó việc đánh giá đúng đắn trữ lượng của thân dầu trong đá móng được tiến hành với việc sử dụng phần mềm BASROC. Phần mềm này đã được cấp bản quyền tác giả năm 2005, đoạt giải Nhất Giải Sáng tạo KHCN toàn Quốc VIFOTEC năm 2006, Huy chương Vàng của Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới năm 2007 và Huy chương Đồng tại triển lãm KHCN Thế giới tại Hàn Quốc năm 2008. Đây là một phần mềm do chính các chuyên gia của Viện và XN Địa Vật lý, đứng đầu là PGS-TS Hoàng Văn Quý sáng tạo. Kết quả nghiên cứu đã khẳng định tiềm năng dầu khí to lớn của đối tượng đá móng ở thềm lục địa Việt Nam, mở ra một thời kỳ phát triển mạnh mẽ của Vietsovpetro và lôi cuốn nhiều công ty dầu mỏ quốc tế đầu tư ồ ạt vào các lô thuộc bể Cửu Long, Nam Côn Sơn. Kết quả đã thu được là một loạt các mỏ dầu có đặc trưng tương tự như mỏ Bạch Hổ, đã được phát hiện và đưa vào khai thác (Rạng Đông, Ru-bi, Sư Tử…), góp phần nâng cao sản lượng khai thác dầu khí của nước ta.
Sơ đồ tổng thể phát triển mỏ Rồng, một mỏ có diện tích rất lớn song hết sức phức tạp, đã được hoạch định xây dựng công nghiệp và Chính phủ phê duyệt năm 2005 là thành tựu khá quan trọng của Vietsovpetro nói chung và của Viện. Bên cạnh đó Viện còn hoàn thành luận chứng kinh tế - kỹ thuật sớm thu gom vận chuyển khí đồng hành vào bờ trong giai đoạn đầu chưa có trạm nén khí và sau này là các công trình thiết kế, xây dựng các giàn nén khí, kết nối đường ống nội bộ trong mỏ Bạch Hổ với mỏ Rạng Đông của Công ty liên doanh dầu khí Việt - Nhật (JVPC) đã đưa được hàng chục tỷ mét khối khí vào bờ, góp phần tạo dựng tổ hợp công nghệ khí - điện - đạm quy mô lớn, mang ý nghĩa kinh tế - xã hội quan trọng. Việc áp dụng thành công các giải pháp tổ chức kỹ thuật trong khai thác, thu gom, xử lý và vận chuyển dầu có độ nhớt cao, nhiều parafin và nhiệt độ đông đặc cao ở các mỏ Bạch Hổ và Rồng là một trong những đóng góp có giá trị của Viện, góp phần để Vietsovpetro nâng cao hiệu quả khai thác mỏ. Bên cạnh những thành tựu trên, tập thể cán bộ công nhân viên của Viện còn hoàn thành những công trình nghiên cứu và thiết kế quan trọng như:
- Thiết kế hàng trăm giếng khoan sâu (đến 4700 m), thân á ngang, hoặc thân ngang có độ lệch đến hơn 2000 m, đặc biệt là các giải pháp kỹ thuật đảm bảo khoan thành công các giếng khoan thăm dò ở lô 04-3 mà trước đây một số công ty khoan hàng đầu thế giới chưa làm được.
- Hàng trăm thiết kế kỹ thuật, thiết kế công nghệ, thiết kế - tổ chức - thi công, vận hành các công trình biển, đặc biệt là hệ thống giàn công nghệ Trung tâm với công suất xử lý đến 20 ngàn tấn dầu/ ngày đêm.
- Hàng chục thiết kế kỹ thuật và thi công các công trình quốc phòng trên biển.
Nhiều thế hệ chuyên gia và cán bộ kỹ thuật đã đóng góp sức lực, trí tuệ xây dựng Viện, trưởng thành cả về khoa học và quản lý, đã trở thành cán bộ lãnh đạo cao cấp và chủ chốt của ngành dầu khí Việt Nam và Vietsovpetro. Có thể nói rằng mô hình một Viện nghiên cứu khoa học và thiết kế dầu khí biển đảm nhận chức năng ứng dụng khoa học công nghệ phục vụ trực tiếp việc khai thác dầu khí, xây dựng quy hoạch mỏ nằm trong một xí nghiệp có quy mô lớn như Vietsovpetro, đã mang lại hiệu quả kinh tế cao và đạt được những thành tựu khoa học - công nghệ quan trọng.
HVQ.
Hương Biển
Hoàng Văn Quý
Em tự nơi nao ?
Hà Nội, Thái Bình, Quảng Ninh
hay tận cùng phương Bắc ?
Mà nghe dịu hiền, thân như những hàng dương.
Đẹp lắm chiều thu nắng tỏa nhạt ven đường
Man mác hương thơm của biển.
Một thoáng gặp nhau đã bao lưu luyến
Những con đường, bãi biển, những giàn khoan.
Núi Lớn cao cao, dáng đứng hiên ngang
Núi Nhỏ dáng duyên tựa nàng tiên nữ.
Mộc mạc miền quê những cái tên từ xa xưa lịch sử
Bầu Trũng, Bầu Sen,
bãi Dâu, bãi Dứa dậy hương thơm.
Xuân đã về rồi một vùng biển mênh mông
Ta yêu cả cái tôm, con cá.
Cô gái miền Đông thủy chung, anh hùng, gan dạ
Tà áo tím dài nhòa trong những giấc mơ.
Thành phố đổi thay từng phút từng giờ
Nhưng còn mãi hương thơm của biển.