" Tướng Nhậm về thiên hạ xôn xao Quyết một phen anh hào so kiếm "

L ại nói sau khi biết mình không thôn tính được Nguyễn Giao, Liệu sinh lòng chán nản. Ðược một thời gian Liệu được thiên tử vời về giao cho thống lĩnh một cánh quân tinh nhuệ (cánh quân này tinh nhuệ ra sao xin được phần sau nói đến). Quyền binh về tay Ðỗ Hậu nhưng rồi Hậu vẫn trong vòng luẩn quẩn. Ðời sống dân tình ngày một điêu linh. Sớ tâu cáo cấp bay về thiên tử. Ðể an lòng trăm họ và cứu vớt muôn dân, thiên tử bèn giao cho Xuân Nhậm mũ miện cờ tiết tước bỏ quyền hành từ tay Ðỗ Hậu. Nhậm được toàn quyền thống lĩnh 3 quân . Nhận cờ tiết xong Nhậm lên ngựa lưu linh không kể ngày đêm phóng xuống Hải phòng. Vì đi quá nhanh lại không có thời gian ăn uống nên ngựa thường gục ngã, phải thay ngựa trạm mất mấy lần. Tới Hải phòng trời xẩm tối nhưng Nhậm cho đòi các tướng về họp trong đêm. Ngự sử Phạm Tú cũng bị triệu về. Ðến nơi thấy Nhậm oai phong giữa hai hàng văn võ mà Tú vẫn còn tim đập chân run . Nhậm sai tướng Phiến lọc ra những kẻ còn khỏe mạnh mà đã kinh qua chinh chiến để bổ dụng vào các chức vụ quan trọng trong quân. Trong số này phải kể đến Quang Thường, Thọ Mạnh, Danh Ngôn là những tướng tài, số binh sĩ già nua đều cho về trí sĩ.

Lại có chính sách nếu trong một gia đình mà có nhiều người như vợ chồng , con cái ở trong quân thì chỉ được 1 người ở lại còn tất cả phải về. Cửa nhà thì chỉ đủ cấp cho tướng sĩ có công . Vì thế mà lại diễn ra cảnh chia lìa giữa vợ chồng con cái vì phải dắt díu nhau trở về quê .

Tuy đã tinh giảm ba quân nhưng ngân khố vẫn không đủ cấp nên mọi người vẫn chỉ đêm ngày lo trả nợ áo cơm. Những kẻ trong danh sách đợi chờ mà chưa được vào quân ngũ được cấp mỗi tháng 26 quan tiền đủ mua 13 thưng gạo. Hiềm vì vật giá tăng nhanh nên chỉ sau vài tháng số tiền Nhậm cấp cho không đủ mua 10 thưng.

Nhậm lại thiết lập kỷ cương trong quân ngũ nên trăm quân thấy bị trói buộc vô cùng. Nhậm hay đi kinh lý nơi xa, khi Nhậm về gần tới Hải Phòng thường có thám mã phóng ngựa lưu linh về mật báo. Những lúc ấy bá quan đều phách lạc hồn xiêu, nói không thành tiếng. Ðám tướng lĩnh đang tuần trà, tiệc rượu thì quăng cả bát đũa mà chui xuống gầm bàn. Ðám đang đánh bài thì quăng cả tiền nong mà chạy. Có kẻ sợ quá không kịp xuống lối cầu thang mà pải nhảy qua tầng 2, tầng 3 xuống đất. Ðám phụ nữ chân chì thì nép vào một góc còn đám quan văn thì mở sách để ra trước mặt, im lặng chống cằm ra điều đang nghiền ngẫm binh thư.

Vì thế mà quân Nhậm dần đi vào nề nếp.

Một bữa có sao chổi hình cây kiếm xắt qua bầu trời, màu đỏ ngầu như

máu báo hiệu có chuyện binh đao. Quả nhiên mấy hôm sau có tin dữ báo về. Phía nam ở mạn Vũng Tàu có khí đế vương bốc lên ngùn ngụt . Có kẻ dòng dõi trâm anh họ Phan tên Tiến bấy lâu nhóm họp ba quân phất cờ nổi dậy . Chỉ trong thời gian ngắn mà Tiến đã hùng cứ một vùng . Tiến lại giỏi việc bang giao cấu kết với giống người mắt xanh mũi lõ nên bạc tiền thu về cho quân nhiều vô kể. Tiến cho xây thành đắp lũy kiên cố ở đất Rạch Dừa, lại mua tàu đông lạnh mở rộng luồng lạch ra khơi , Tiến lại có Chí Thanh là người đa mưu giúp sức vì thế mà tiếng tăm của Tiến như sấm động một vùng, lẫy lừng ở vùng Nam hải. Ðám tướng lĩnh cầm quân ra trận để giao tranh với ngoại bang được Tiến trả lương rất hậu bằng thứ tiền màu xanh không phải của đất An nam . Ðám dân cũng không thể biết đó là thứ tiền gì nhưng những kẻ trí giả thì nói rằng thứ tiền này còn quý hơn vàng bạc, chỉ cần 1 tờ là có cơ lấy vợ tậu trâu. Vì thế mà tướng sĩ đua nhau hết lòng giúp rập. Mùa mưa năm Thái đức thứ 3 Tiến đã lập được mười mấy trại dọc miền bờ biển từ Vũng Tàu tới Phan Thiết, Phan Rang. Việc ra Bắc thôn tính Hải Phòng không khéo chỉ còn trong gang tấc.

Nhậm nghe nói vậy thì thất kinh mồ hôi vã ra như tắm liền gấp rút ra lệnh thiết triều. Mọi nhười đua ra hiến kế nhưng vẫn chưa chọn được kế gì. Cuối cùng có kẻ tâu lên : "Phan Tiến bấy lâu xưng hùng xưng bá một phương nhưng vốn người kiêu ngạo lại có tính chủ quan, nay nếu sai Sách Trọng đem quân chiếm vùng Ðà Nẵng để chặn đứng cánh quân đang ngày đêm Bắc tiến, lại sai Thọ Mạnh cùng đám tay chân bí mật chiếm đất Sài gòn mà lập thành căn cứ. Khi đủ mạnh rồi thì đem quân tinh nhuệ từ bắc tiến thẳng vào, cánh quân Ðà Nẵng thì dùng thuyền lớn tàu to mà tiến vào Ô Cấp chiếm lạch Bến Ðình, Cánh quân Sài Gòn thì chiếm lấy cầu Cỏ May mà chẹn lấy con đường độc đạo . Ðầu đuôi không ứng cứu được nhau, lúc bấy giờ dẫu Phan Tiến có một Chí Thành, chứ dẫu có đến mười Chí Thành cũng khác gì hùm thiêng sa bẫy. Sự nghiệp của đại vương chẳng mấy mà thành".

Nhậm nghe nói mừng lắm bèn ban lệnh đại xá rồi mở tiệc chiêu đãi ba quân. Thế mới õ thực là:

" Xuân Nhậm đem quân chiếm Sài Thành

Ba cánh cùng nhau tiến thật nhanh

Sống mái một phen cùng Phan Tiến

Nam, Bắc phen này cùng giao tranh ".

Không biết Nhậm có thôn tính được phan Tiến không xem hồi sau sẽ rõ.