27/7/86

Mặc dù tiến sĩ Der – gu – nôv E. N. – Giám đốc Xí nghiệp địa – vật lý giếng khoan (XNĐVL) là một thời người rất khó tính và nghiêm khắc về chuyện thời gian, nhất là chuyện tiếp khách trong giờ làm việc, nhưng chúng tôi cũng tìm được cơ hội tiếp cận ông và các nhân viên trong XNĐVL – đơn vị đạt giải nhì trong phong trào thi đua lao động XNCN quý II – 1986 toàn xí nghiệp liên doanh Dầu khí Việt – Xô.

Hôm ấy, có lẽ ông quá vui khi xí nghiệp được nhận cờ thưởng thi đua. Trong giờ làm, thỉnh thoảng ông quay người lại để ngắm ngọn cờ thưởng màu đỏ, thêu chữ vàng bằng cả hai thứ tiếng Việt – Nga.“Đơn vị xuất sắc – giải nhì phong trào thi đua lao động XHCN” mà trưởng phòng kiểm tra và phân tích tài liệu địa vật – lý Nô – xen – kôv I. E. vừa treo ngay trên tường, cao hơn một chút so với chỗ ông ngồi. Ông vui vẻ tiếp chuyện chúng tôi và giới thiệu với các nhân viên trong phòng làm việc, thậm chí còn cười thoải mái khi trả lời các câu hỏi ấu trĩ của chúng tôi về “karôta”. Theo ông, đó là tập hợp rất đa dạng nhiều phương pháp địa – vật lý khác nhau, đo trong giếng khoan để khảo sát các vỉa sản phẩm, thay thế phần lớn, thậm chí thay thế toàn bộ việc lấy mẫu lõi ở giếng khoan để nghiên cứu vỉa sản phẩm và vì vậy, chúng có hiệu quả kinh tế cùng to lớn.

Trên các bước tường trụ sở XNĐVL, đóng ở tầng trệt khu nhà chính 95A – Lê lợi – Vũng Tàu, có treo nhiều ảnh giới thiệu về con người và đất nước Xô – Viết, có cả “Bản đồ phân bố các cấu tạo ở thềm lục địa cộng hoà XHCN Việt Nam” và “kế hoạch thăm dò oligoxen mỏ Bạch hổ 1986 – 1987”. Chúng tôi chú ý ngay đến câu khẩu hiệu viết bằng hai thứ tiếng Việt – Nga.“Lao động quên mình vì dòng dầu dầu tiên của Việt nam”, màu đỏ nổi bật trên nền giấy trắng.

Đây là khẩu hiệu của XNĐVL mà giám đốc cùng tập thể kỹ sư phòng kiểm tra và phân tích tài liệu tự đề xuất từ năm 1985, đã được kỹ thuật viên Pho-min trình bày khả đẹp đẽ. Cạnh đấy là bảng theo dõi tình hình thi đua trong xí nghiệp.

Nhắc đến XNĐVL, cần phải thấy tính chất phức tạp của công việc nơi đây. Một cách sơ bộ, có thể hình dung quá trình thi công một giến khoan dầu – khí như sau :

  • Viện nghiên cứu khoa học – thiết kế : đặt vị trí và thiết kế giếng khoan.
  • Cục khoan biển : khoan theo phương án đó.
  • Xí nghiệp địa – vật lý giếng khoan : đo địa – vật lý, xác định khoảng chiều sâu chứa dầu – khí, bắn mìn và sau đó là thử vịa “ gọi” dòng dầu lên.

Phong trào thi đua lao động XHCN sôi nổi và rộng khắp ở tất cả các đơn vị thuộc XNLDDK Việt – xô một phần cũng là do nhịp độ lao động nơi đây vốn đã cao, nên càng căng thẳng cuối của cuộc đua tài, nhằm lập những thành tích xuất sắc nhất chào mừng đại hội lần thứ VI của Đảng cộng sản Việt nam. Trước hết phải nhận thấy đây là một cuộc thi đua có điều kiện phụ thuộc. Mức kế hoạch và mức thi đua là do xí nghiệp tự lượng sức mình đặt ra, rồi nhận với phòng kế hoạch và được Ban giám đốc duyệt chặt chẽ. Nhưng do tính chất phụ thuộc một chiều trong quá trình thiết kế - lắp ráp – khoan – địa vật lý – khai thác, nên xí nghiệp Địa – vật lý chỉ hoàn thành hoặc hoàn thành vượt mức kế hoạch khi Cục khoan biển vượt mức số mét khoan. Nói cách khác, cụ khoan “chạy” càng nhanh thì Địa – vật lý càng phải cố vươn tới. Và cũng chỉ có ở nơi đây mới thấy chuyện lạ đời: Đấu thủ Địa – vật lý luôn gắng hết sức mình, nhưng vẫn mong đội bạn về đích sớm hơn. Muốn vậy, xí nghiệp Địa – vật lý luôn luôn phải sẵn sàng. Trước hết xưởng sửa chữa luôn phải hiệu chỉnh và sửa chữa luôn phải hiệu cho chúng làm việc trong bấy kỳ lúc nào, kể cả việc phải đo ở nhiệt độ cao trên 100 0C. Tiếp theo, các đội đo địa – vật lý phải luôn ở tư thế sẵn sàng “cất cánh” ra các giàn khoan để kịp thời đo karôta khi phải làm việc liên tục, nhiều khi tới 40 giờ liền, đo có chất lượng bằng đủ mọi phương pháp theo yêu cầu của Cục khoan biển. Dùng công việc có nghĩa là tăng thêm “thời gian chết” cho khoan, và như vậy giá thành một mét khoan càng tăng lên.

Mọi thứ tiết kiệm suy cho cùng là tiết kiệm thời gian. Điều đó càng có ý nghĩa khi làm việc ngoài khơi, trong các điều kiện biển khác nghiệp. Theo tính toán của các nhà khí tượng thuỷ văn, trong khoảng hai phần ba thời gian của một năm, biển có giá mạnh sóng lớn. Điều đó có ảnh hưởng rất xấu đến tiến độ thi công các công trình ngoài biển, nhất là việc xây dựng các giàn khoan. Ít bị ảnh hưởng hơn là các công tcs khoan, đo địa – vật lý, bắn mìn, thử vỉa. Tuy vậy, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể bị bay mất mũ, hoặc để xảy ra tai nạn lao động như bị chẹt cáp, thậm chí bị vật nặng từ trên cao rơi xuống. Và cũng chính vì vậy mà mỗi công việc làm ở xí nghiệp này đều phải khẩn trương nhưng chu đáo. Sau khi đo được tài liệu, phòng kiểm tra phân tích phải kiểm tra ngay chất lượng, đối chiếu với các yêu cầu kỹ thuật cao, chính xác tới từng milimet. Sau đấy, các nhân viên hoạ đồ nhanh chóng can “băng chuẩn” karota để giao cho Cục khoan biển, phòng kỹ thuật địa chất, Viện và các phòng ban địa chất khác để nhận định tình hình giếng khoan.

Ở những khoảng có sản phẩm, phòng kiểm tra phân tích do phó tiến sĩ Nô – xen – kôv I. E. làm trưởng phòng, vạch vỉa và tính toán gần 30 thông số trung gian, trong đó có độ rộng, độ bão hoà dầu – khí của vỉa để đưa ra chiều sâu của các vỉa chứa dầu cần bắn mìn.

Tiếp theo, đội bắn mìn phải cẩn thận trong từng chi tiết để nhìn nổ đúng những thước khoan đã vạch trên băng kiểm tra (karôta đo cường độ phóng xạ tự nhiên). Cuối cùng, đội thử vỉa “gọi” dòng daauuleen. Trưởng đội thử vỉa là Tô – phíc, vốn trước đây là chánh kỹ sư của Xí nghiệp Địa – vật lý biển ở vùng Gô – bư – stan, phía nam Ba – cu, là người rất nhiệt tình và đã nhiều lần thử vỉa thành công không chỉ ở Liên – xô mà còn ở cả Việt Nam. Các việc làm ở XNĐVL khẩn trương và phải có kết quả cụ thể để trả lời cho câu hỏi có hoặc không có dầu mỏ? và nếu có thì đạt lưu lượng bao nhiêu?

Chúng tôi nhận thấy ở xí nghiệp này, câu trả lời cho tất cả mọi vấn đề chỉ có thể là đúng hoặc không đúng, chần chừ hay lấp lửng không thể tồn tại, bởi các bước công việc đều được kiểm tra ngay một cách gắt gao. Máy hỏng – lỗi do sửa chữa. Đo sai – thực địa chịu trách nhiệm. Sau khi vạch vửa và tính toán đưa ra kết quả có hoặc không có dầu, thì lập tức mìn nổ sẽ là khâu kiểm tra trình độ, lương tâm và trách nhiệm của người phân tích. Mọi thành viên ở XNĐVL, có lẽ vì vậy mà nhiễm tính nghề nghiệp, sống hồn nhiên và thẳng thắn hơn ở bất cứ ngành nghề nào…

Những ý kiến cụ thể mà chúng tôi ghi được trong cuộc họp giao ban thường xuyên vào 2 giờ chiều ngày 26.7.1986 như sau:

Giám Đốc Der-gu-nôv hỏi đội trưởng thực địa Đào Quang Hoà.

- Những phương pháp nào đã đo? Có đo đến đáy giếng khoan hay không?

Anh Đào Quang Hoà:

- Toàn bộ tổ hợp địa – vật lý đã được đo đến đáy 3061m.

Đội trưởng Gu – lai – ev bổ sung:

- Chúng tôi chia làm 2 ca. Từ trưa đến 12 giờ đêm, các anh Hoà – Dương – Rẫn làm việc. Tiếp theo, chúng tôi và Ra – xu lôv thức để đo liên tục đến sáng. Với số lượng đo tổng hợp nhiều phương pháp như vậy, chỉ cần thêm phương pháp nhiệt độ, nếu ở U – ren – gôi (Liên Xô), chúng tôi đo mất 40 giờ. Do lần này bố trí thi công thích hợp và các công nhân quen việc, nên chúng tôi chỉ đo hết 24 giờ, đấy là một thành tích đáng khích lệ.

- Khi giám đốc cảm ơn tinh thần làm việc của các đội đo thực địa, do nhiệt đo thực địa, do nhiệt tình đã đem lại kết quả tốt đẹp, Gu-lai-ev chỉ tay về phái Nô – xen kôv, trưởng phòng kiểm tra phân tích, nói một cách khiêm tốn.

- Tài liệu tốt hay xấu còn tuỳ thuộc kiểm tra.

Tất cả cùng cười khi đống tài liệu xếp nghiêm chỉnh trên chiếc bàn dài kê sát tường, nước ảnh vừa độ đậm, đủ hiện ra các đường cong trên những ô chuẩn ngang dọc.

Phó Giám đốc vũ Ngọc An đề nghị thưởng cho đội đo lần này. Mọi người vui vẻ thông quan.

Xí nghiệp Địa – vật lý là nơi tập trung nhiều cán bộ giởi chuyên môn. Đến thời điểm hiện tại, toàn xí nghiệp có 51 CBCNVC Việt Nam – Liên Xô, trong đó có 3 phó tiến sĩ, 28 kỹ sư, số còn lại có tới 18 công nhân lành nghề. Như vậy, bình quân cứ 17 người có 1 phó tiến sĩ và hơn một nửa biên chế là kỹ sư, phần lớn đã làm việc lâu năm (15 năm) và được đào tạo chủ yếu ở Liên xô và các nước XHCN khác.

Thế nhưng, công việc ở giếng khoan (thực địa) phụ thuộc rất nhiều vào trình độ lành nghề của các công nhân, nhất là công nhân đứng tời, bởi chỉ một sai sót nhỏ của họ cũng đủ gây ra “sự cố” trong khi đó. Trong trường hợp “ghi vội” được tài liệu thì vẫn không đảm bảo thông tin để nghiên cứu lòng đất, còn không may “chôn” máy ở giếng khoan chỉ cứu máy là một việc vô cùng khó khăn, tốn kém, nhất là ở các giàn khoan biển, khi mỗi phút dừng khoan phải trả giá hàng nghìn đola. Bởi vậy, lãnh đạo xí nghiệp rất chú trọng đào tạo, bồi dưỡng công nhân chuyên ngành và đã có phương án “đào tạo tại chỗ” một cách thường xuyên.

Bây giờ, trên bảng vàng danh dự của XNLDDK Việt – Xô có nhiều người được đăng quang, trong đó đang vang lên những tên tuổi: Phạm Thế Cầu, Nguyễn Văn Tuyến, Vũ Ngọc An, Đào Quang Hoà .v..v..người ta nhắc đến các anh với một niềm tin xen lẫn niềm tự hào, bởi chính các anh là những cánh chím đầu đàn còn trẻ, khoẻ lại giàu nhiệt tình và dày dặn kinh nghiệm sau gần 15 năm công tác trong ngành, đang lao động hăng say vì sự nghiệp dầu – khí, vì sự phồn vinh của Tổ quốc.

Bên cạnh các anh, giám đốc Đer-gu-nôv, nghiêm khắc, thẳng thắn và nhiệt tình. Ở ông toát ra lòng ham muốn tột độ xây dựng phong cách làm việc công nghiệp XHCN. Tất cả đều phải răm rắp theo nguyên tắc, trước hết là giờ giấc làm việc. Ông không cho phép chậm giờ làm dù chỉ dăm ba phút, cũng không cho tiếp người ngoài vì việc riêng. Bởi vậy, dù là người thân cũng xin chớ vào phòng làm việc. Ngay cả cô kế toán Na – đi – a sắp hết hạn hợp đồng, muốn xin nghỉ vài ngày đi thành phố sắm quà kỷ niệm, ông cũng chần và cuối cùng nhân nhượng cho nghỉ sớm một ngày. Ông không cho phép dù bất cứ ai núp dưới bất kỳ chức danh nào để dung thân. Cương lĩnh làm việc “Lao động quên mình vì dòng dầu dầu tiên cảu Việt Nam” cũng xuất phát từ một trong các cuộc họp giao ban thường lệ ở Xí nghiệp Địa – vật lý giếng khoan nay.

Còn Gu – lai – ev và Nô – xen – kôv thì lại thuộc về một “chíp” khác – lao động nhiệt tình, chu đáo nhưng rất hiền lành. Có lần các anh nói với kỹ sư phân tích tài liệu Hoàng Xuân Bản.

- Này, sắp tới tàu Mi – chin khoan nữa, tài liệu sẽ chất đống, chúng nhìn sẽ phải làm việc gấp hai. Nhưng không sao, chúng mình cùng cố gắng!

Thay cho đoạn kết viết bài này, chúng tôi xin nhắc lại lời đồng chí Nguyễn Ngọc Cư, Phó tổng giám đốc thứ nhất, thay mặt Đảng uỷ XNLDDK Việt – Xô (phía Việt Nam) dặn dò đội ngũ của mình trong cuộc họp chi bộ đầu tiên ở xí nghiệp: “Qua kinh nghiệp hai chục năm cùng công tác với các đồng chí, tôi thấy vai trò của công tác địa - vật lý giếng khoan rất to lớn … Cho tới nay, tất cả những ai, kể cả lãnh đạo mà chưa thấy hết vai trò to lớn của ngành này, thì chưa xứng đáng là người của dầu – khí… khối lượng công việc sẽ rất nhiều, các đồng chí phải cố gắng hơn nữa để xứng đáng là những con chim đầu đàn của ngành dầu – khí Việt Nam”.

Chưa tới những giàn khoan nhấp nhô giữa trời và biển, cũng chưa kịp đặt chân lên tàu Crưm, nơi đang chứa những dòng dầu công nghiệp đầu tiên của Việt nam, chỉ cần đến thăm một xí nghiệp loai nhỏ như XNĐVL này, nhìn những người lao động say mê ở nơi đây, chúng ta có thể vững tâm bước trên chiếc cầu nối hai bờ CŨ – MỚI của đất nước.